|
|
||||||
|
|||||||
Historia ZSZ Zespół Szkół Zawodowych w Starym Sączu im. Władysława Orkana jest kontynuacją c. k. Seminarium Nauczycielskiego Męskiego im. Jana Długosza, Państwowego Gimnazjum Męskiego im. Władysława Orkana, Liceum Pedagogicznego im. J. Kasprowicza i Technikum Chemicznego. Jak z tego wynika początki szkoły sięgają czasów zaboru austriackiego. Na mocy reskryptu Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 22 października 1870 roku, i rozporządzenia Rady Szkolnej Krajowej z dnia 25 lutego 1871 roku, ogłoszono prowizoryczny statut seminariów nauczycielskich. To rozporządzenie głosi, że wprowadza się w Galicji seminaria nauczycielskie jako osobne zakłady mające na celu kształcenie nauczycieli i nauczycielek dla szkół ludowych. Rozporządzenie podawało jakich przedmiotów mają się uczyć kandydaci. Koszt utrzymania zakładu ponosił prawie w całości rząd austriacki. Równocześnie z zaprowadzeniem seminariów władze szkolne rozwiązały istniejące dotąd preparandy. Seminaria w zaborze austriackim miały 3 klasy (a od 1874/5 cztery), na pierwszy kurs przyjmowano, uczniów z ukończoną III klasą szkoły wydziałowej (t j. szkoły typu pośredniego między szkołą elementarną a gimnazjalną), a w razie braku kandydatów - z ukończoną II klasą. Gdy tylko rozeszła się wiadomość o mających powstać nowych zakładach naukowych. Rada Miejska w Nowym Sączu już w roku 1868 czyniła starania o założenie męskiego seminarium nauczycielskiego. Wybrano zaraz komisję dla ułożenia petycji do władz rządowych. Prawie równocześnie z Nowym Sączem zaczęła czynić starania o założenie seminarium gmina Tarnowa. Gdy się o tym dowiedział starosta nowosądecki, wezwał radnych, by przyszli rządowi z pomocą, czy to przez dostarczenie odpowiedniego lokalu na pomieszczenie tego zakładu, czy to przez wydzielenie parceli na ogród do nauki praktycznej. Na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 1871 roku Rada uchwala dać ogród na zamku starościńskim na tak długo, jak długo seminarium będzie w Nowym Sączu, nadto zobowiązała się dawać przez dziesięć lat dziesięć sągów drzewa na opał. W końcu miasto otrzymało seminarium nauczycielskie. Uroczyste otwarcie nowej szkoły nastąpiło dnia l września 1871 roku. Jednak z powodów trudności lokalowych j. e. minister Wyznań i Oświaty, reskryptem z dnia 26 maja 1876 roku, zezwolił na przeniesienie seminarium z Nowego Sącza do Tarnowa i Wys. Rada Szkolna Krajowa rozporządzeniem z dnia 9 czerwca, zawiadomiła dyrekcję, że dała polecenie tamtejszemu staroście poczynienia przygotowań do przeniesienia do połowy sierpnia seminarium nowosądeckiego do Tarnowa, równocześnie j. e. minister Wyznań i Oświaty zezwolił na otwarcie z początkiem roku szkolnego 1874/5 czteroklasowej wzorowej szkoły w seminarium tarnowskim i wydał nowy statut organizacyjny dla seminariów nauczycielskich. Tak więc, z powodu braku lokalu, miasto Nowy Sącz i cała Sądecczyzna na długie lata zostały pozbawione nowego zakładu naukowego. Dopiero około roku 1891 wyłoniła się sprawa ewentualnego założenia w którymś z miast w południowej części kraju seminarium nauczycielskiego. Miało ono być albo w Starym Sączu, albo w Nowym Sączu. Nowy Sącz ofiarował pół morga pola dla ćwiczeń praktycznych dla kandydatów, ale na wybudowanie i utrzymanie gmachu, czego domagała się Rada Szkolna Krajowa, nie godziło się. Wobec tego wyższe władze rozpoczęły narady z Radą Miasta Nowego Targu, ale i tam nie przyszło do porozumienia. Rada Szkolna ponownie zwróciła się do przedstawicielstwa Nowego Sącza o wynajęcie gmachu na pomieszczenie seminarium. Rada Miejska ofiarowała na ten cel budynek, w którym mieścił się sąd miejsko-delegowany i obwodowy. Ponieważ budynek ten znajdował się na ulicy Żydowskiej (obok kościoła ewangelickiego), w miejscu niezdrowym, w sąsiedztwie jatek, uznano go za zupełnie nieodpowiedni na zakład naukowy. Z tych powodów nie przyszło do ponownego założenia seminarium w Nowym Sączu. Również próby otwarcia seminarium w roku 1900 nie powiodły się. Ofertę Nowego Sącza przebił Stary Sącz. I właśnie tutaj w roku 1903 Ministerstwo Wyznań i Oświaty powołuje do życia seminarium nauczycielskie. Seminarium Męskie zostało otwarte początkowo prowizorycznie. O jego utrzymaniu się przy życiu miała zadecydować nie daleka przyszłość, a przede wszystkim to, czy zdobędzie ono warunki konieczne do jego istnienia i rozwoju. Stąd też ówczesne Ministerstwo Wyznań i Oświaty traktuje powołaną do życia, na usilne starania miasta, placówkę jako twór prowizoryczny. Zarząd Miasta, złożoną deklaracją, wziął na siebie poważne zobowiązanie do świadczeń na rzecz powstałego seminarium a mianowicie:
Ponad to świadczenia Gminy Miejskiej miały również objąć ówczesną 5 klasową szkołę pospolitą męską, przeznaczoną na szkołę ćwiczeń. W nowo otwartym seminarium powołano do życia w pierwszym t. j. 1903/04 roku dwie klasy: klasę przygotowawczą i pierwszy kurs, które rozpoczęły naukę z dniem 1 października 1903 r. Oto pierwsi jego uczniowie: Barucki Leon, Bernhard Emil, Bodziony Jakub, Boratyński Feliks, Butz Wiktor, Frankowski Jan, Guzek Wojciech, Leja Franciszek, Mazurkiewicz Władysław, Niżyński Franciszek, Nowak Stanisław, Pisarski Felicjan, Rabczak Jan, Rola Erazm, Skoczkowski Edward, Soczyński Rudolf, Sosnkowski Józef, Spierer Chaim, Truskawiecki Piotr, Wołek Józef, Zagański Kazimierz. Pierwszym dyrektorem został Józef Dobrowolski. Zawód Nauczycielski nie był w owym czasie atrakcyjny. Stąd też młodzież, która napłyneła i która w późniejszych latach napływała do sądeckiego seminarium, pochodziła z najbiedniejszych warstw społeczeństwa. Stąd też od pierwszego momentu powstania Seminarium, troska dyrekcji tego zakładu skierowana była również na problem materialnego jej przyjścia z pomocą. To też palącą sprawą była kwestia utworzenia internatu, na co nie pozwalały ówczesne warunki lokalne w mieście. Część uczniów nie miła nawet za co kupić książek szkolnych. Dyrekcja rozglądała się za datkami ze strony społeczeństwa na ten cel i z pieniędzy zdobytych z tego źródła zakupiła 95 używanych podręczników, by je wyposażyć ubogim uczniom. Palącą sprawą staje się kwestia założenia bezpłatnej kuchni dla najuboższych uczniów. Powstał już w listopadzie 1903 r. trzyosobowy Komitet, składający się z członowych obywateli miasta: ks. Kanonik, dr Schayer i dyrektor seminarium. Głównym celem komitetu było zabezpieczenie środków w formie pieniędzy i artykułów żywnościowych, których dostarczały dobroczynne osoby miejscowe i zamiejscowe. Z bezpłatnych obiadów korzystało do grudnia 1903 roku przeciętnie 15 uczniów. Kuchnia mieściła się w domu dr Schayera i kierowała nią osobiście p. Schayerowa. Z inicjatywy dyrektora powstał na rok po otwarciu szkoły "Fundusz Ubogich Uczniów", zapoczątkowany datkami dyrektora i grona nauczycielskiego. Fundusz ten, który o trzech latach swojego istnienia osiągnął kwotę 459 koron służył do udzielania uczniom drobnych zwrotnych zapomóg i pożyczek.
Pomocy naukowych było nie wiele: biblioteka szkolna dla uczniów obejmowała w 1907 r. zaledwie 201 dzieł, a pomoce do takich przedmiotów jak geografia i historia, przyroda i fizyka nie przekraczały liczbowo do kilku dziesięciu sztuk do jednego przedmiotu. Najlepiej była zaopatrzona sala muzyczna, posiadała 33 instrumenty muzyczne i 68 utworów muzycznych, co pozwoliło utworzyć orkiestrę szkolną. Na zakup tych instrumentów udało się uzyskać Dyrekcji szkoły nadzwyczajną subwencję z Ministerstwa Wyznań i Oświaty w wysokości 650 koron.
Dotacje państwowe na pomoce naukowe były bardzo szczupłe, bowiem w ciągu pierwszych czterech lat wyniosły 4350 koron. Te niskie dotacje były następstwem tego, że zakład był ciągle uważany przez czynniki za prowizoryczny. Stąd też nauczycieli zatrudniano w tym zakładzie jako prowizorycznych. Na siedmiu nauczycieli w pełni zatrudnionych tylko Dyrektor był nauczycielem stałym, pozostali byli nauczycielami tymczasowymi, co się ujemnie odbijało na ich poborach.
Plan zajęć w seminarium przedstawiał się następująco:
Ogólnie można powiedzieć, ze młodzież nie była przeciążona ilością lekcji, choć przedmiotów nauczania było stosunkowo dużo. Należy z tego wnioskować, że zakres wiadomości był mocno ograniczony. Największy nacisk został położony na język polski i niemiecki. Przedmioty te potraktowano równorzędnie. Uderz nas silna rozbudowa działu muzycznego. Udziela się bowiem gry na skrzypcach i gry na fortepianie (pierwszy i drugi kurs) i gry na organie (trzeci i czwarty kurs), przy czym grę na fortepianie traktowano jako "przysposobienie do gry na organie", zaś gra na organie miała wyrabiać "zdolność wtórowania śpiewowi kościelnemu w sposób odpowiedni jego istocie i powadze". Do pracy na wsi przysposabiano również nauczyciela, poświęcając na trzecim i czwartym kursie na przedmiot, jakim było gospodarstwo, po 4 godziny tygodniowo. Bardzo silny nacisk - został położony na czwartym kursie aż 8 godzin tygodniowo, wprowadzając jednak inne podstawowe dla nauczyciela przedmioty (geografia, historia, matematyka, fizyka, biologia, historia naturalna) do jednej godziny tygodniowo. Z stąd też zakres wiedzy nauczyciela nie był wielki. Jeśli dodamy do tego, że nauka szkolna opierała się wówczas w seminarium nauczycielskim na programie z prze 20 lat (z roku 1886), to stwierdzić musimy, że władzy ówczesnej zależało na tym, aby nauczyciel nie był człowiekiem za mądrym. Zasłużonymi pionierami, którzy swą sumienną pracą nauczycielską przyczynili się w głównej mierze do ustabilizowania tutejszego seminarium w początkowej fazie jego rozwoju, byli obok nie zmordowanego dyrektora Dobrowolskiego długoletni nauczyciel Ergetowski Franciszek, Despoinx Apolinary, Nowak Franciszek, Sowa Leon, Dlugoszewski Feliks, Czerbak Adam, oraz nauczyciel szkoły ćwiczeń Łotocki Kazimierz. Należy także wspomnieć o długoletnim i wiernym tej szkole woźnym Olchawskim Janie. Pierwszy egzamin dojrzałości, który odbył się w czerwcu 1907 roku było nie lada przeżyciem zarówno dla abiturientów, których zasiadało do matury 32, ale i dla całego społeczeństwa starosądeckiego. Wręczenie dyplomów młodym adeptom oznajmiły miastu i okolicy liczne wystrzały moździerzowe. Zdało wówczas egzamin dojrzałości 25 kandydatów. Mimo funkcjonowania szkoły właściwa batalia o jej stabilizację dopiero się zaczęła. Ministerstwo traktowało ją jako prowizoryczną. Hamowało to zebranie nauczycieli i stawiało w niepewności losy szkoły. Władze miasta zniechęcone daremnym wysyłaniem pism i delegacji do Lwowa i Wiednia stwierdziły w r. 1909 z pewną przesadą, że "szczegółowy wykaz wydatków na cele założenia Seminarium przez gminę dotąd poniesionych przedstawia sumę 98 118 kor. 93 h. Jest to tak poważna suma, że gdyby gmina przed rozpoczęciem rokowań była ją przewidziała, zrzekłaby się otwarcia Seminarium". Ostatecznie niedługo przed I wojną światową nastąpiła stabilizacja. Kierownikiem szkoły po odejściu J. Dobrowolskiego do Krakowa został przejściowo Stanisław Wilga, a po nim Michał Magiera. W roku 1909 przeprowadzono modernizację programu nauczania. Zgodnie z nim uczono religii, języka polskiego i niemieckiego, kaligrafii, geografii, historii, matematyki, przyrody, fizyki, rysunku, śpiewu, gry na skrzypcach, fortepianie i organach, pedagogiki z praktycznymi ćwiczeniami i nauki gospodarstwa wiejskiego. Oprócz wyżej wymienionych nauczycielami seminarium byli: dr Karol Nittman, Michał Wagilewicz, Alojzy Wańczura, Jan Magiera, Ludwik Kamykowski, Bolesław Bojarski, Jan Wagner, Teofil Nieger a dyrektorami po J. Dobrowolskim byli Kazimierz Płaczek i Ignacy Kwieciński. Wybuch wojny w r. 1914 wyrwał młodzież z murów szkolnych do armii austriackiej i Legionów. Lokal szkoły zajmowały wojska rosyjskie i austriackie. Z kolei w r. 1918 doszło do przerw w nauce z powodu wstępowania uczniów do wojska w odrodzonym państwie polskim. Po I Wojnie Światowej seminaria nauczycielskie były organizowane na podstawie dekretu z 7 lutego 1919 r. o kształceniu nauczycieli szkół powszechnych. Szczegółowy zakres wymagań w seminariach nauczycielskich określił program nauki wydany w 1921 r. Poziom wykształcenia ogólnego miał odpowiadać poziomowi wykształcenia uzyskiwanemu przez absolwentów szkoły średniej ogólnokształcącej. Program tych przedmiotów ujmował materiał w zakresie zbliżonym do programu gimnazjum typu matematyczno-przyrodniczego, szerzej natomiast uwzględniono przedmioty artystyczno-techniczne: rysunki, prace ręczne, śpiew, muzykę oraz wychowanie fizyczne. Przedmioty pedagogiczne obejmowały naukę psychologii i naukę o dziecku, historię wychowania i pedagogikę, oraz metodykę nauczania elementarnego wraz z ćwiczeniami praktycznymi. Program wskazywał na konieczność budzenia aktywności uczniów, stwarzania sytuacji, które by wymagały od nich roli czynnej, myślenia, wysiłku, szukania prób rozwiązań, radzenia sobie w różnych sytuacjach; przekonywająco podkreślał konieczność stosowania podstawowych zasad nauczania; mocno akcentował duże znaczenie pracy samodzielnej kandydatów i przygotowania ich do samokształcenia. W związku z zadaniami przyszłych nauczycieli oraz ich pracą wychowawczą na szczególną uwagę zasługują w seminariach dwie dziedziny pracy: przygotowanie kandydatów do zawodu i przygotowanie ich do szerszego oddziaływania społecznego w środowisku. W przygotowaniu kandydatów do zawodu nauczycielskiego ważną rolę odgrywała praktyka pedagogiczna, która odbywała się w szkołach ćwiczeń lub w szkołach powszechnych, pełniących zastępczo obowiązki szkół ćwiczeń. Praktyka ta zaprawiała do samodzielnego organizowania pracy dydaktyczno-wychowawczej i uczyła przystosowywania swoich poczynań do istniejących warunków, do poziomu uczniów i do ich charakterystycznych właściwości. Seminaria stosowały różne formy przygotowania przyszłych nauczycieli do pracy w środowisku. W niektórych seminariach każdy wychowanek przechodził kurs oświaty pozaszkolnej, poznawał praktycznie życie świetlicowe, bibliotekarstwo, prowadzenie chórów i teatrów ludowych, brał udział w działalności spółdzielczej, zaznajamiał się z pracą kółek rolniczych. W innych młodzież systematycznie organizowała występy chóru i koncerty dla miejscowego społeczeństwa, popularyzowała w środowisku wiedzę o Polsce i jej kulturze, prowadziła kursy dla analfabetów. W roku szkolnym 1928/29 seminariów nauczycielskich było 209, z liczbą uczniów ponad 36 tys., w tym seminariów państwowych - 119, samorządowych - 16, prywatnych - 74. Sześć lat później liczba seminariów spadła do 170, a uczniów do 16 tys., w tym były 104 seminaria państwowe, 12 samorządowych i 54 prywatne. Około jednej trzeciej seminariów prywatnych stanowiły zakłady prowadzone przez zakony.
Uczniowie Seminarium rekrutowali się głównie z okolicznych miejscowości. Wielu z nich dojeżdżało, część mieszkała na stancji w Starym Sączu. Sporo młodzieży dochodziło do szkoły pieszo. W takim stanie organizacyjnym szkoła przetrwała do roku 1932. Ówczesny władze państwowe dostrzegły istotne wady w całej strukturze organizacyjno-programowej nauczania. Programy nauczania w seminarium były przeładowane. Seminaria chciały dać swoim wychowankom wykształcenie ogólne na poziomie średnim i rzetelne przygotowanie zawodowe do trudnej pracy nauczycielskiej w takim samym czasie, jak szkoły ogólnokształcące. Przedmioty pedagogiczne, budzące zainteresowanie młodzieży w późniejszym wieku, występowały w seminariach stosunkowo wcześnie i to równocześnie z przedmiotami ogólnokształcącymi, które nie mogły wobec tego stanowić dla nich pożądanej podbudowy. Wreszcie, wyboru zawodu młodzież dokonywała za wcześnie, bo w wieku 13, 14 lat. Dnia 11 marca 1932 roku Sejm uchwalił ustawę O ustroju szkolnictwa zapoczątkowująca reformę szkolnictwa zwana reformą jędrzejowiczowską . W miejsce seminariów nauczycielskich wprowadzono 3-letnie licea pedagogiczne oparte na programie zreformowanego gimnazjum ogólnokształcącego oraz 2-letnie pedagogia przeznaczone dla absolwentów liceum ogólnokształcącego. Zmobilizowało to Radę Miejską do starań o utrzymanie szkoły w Starym Sączu. W tej sprawie jeździli do Warszawy do Ministerstwa Wyznań i Oświecenia Publicznego z ramienia Rady: ks. dziekan Odziomek i dr Władysław Dyszkiewicz, uzyskując przedłużenie istnienia Seminarium o l rok (tzn. rok szkolny 1934/1935). Po zakończeniu tego roku Seminarium zamknięto, a pozostałe roczniki skierowano do Seminarium w Nowym Sączu. Powołano wówczas komitet, do którego - obok wspomnianych radnych - należał także burmistrz Robert Ogorzały i dr Jerzy Dormus. Rozwinął on starania o utworzenie w Starym Sączu nowej szkoły średniej a Rada uchwaliła przekazać nowo zbudowany gmach szkoły męskiej Kuratorium Okręgu Szkolnego w Krakowie. Szkołę męską miano przenieść do gmachu dawnego Seminarium. Gdy Kuratorium nie kwapiło się do przejęcia szkoły, myślano nawet o sprzedaży budynku szkolnego jakiejś firmie prywatnej, o ile ta przejmie także dług wysokości 240 tys. zł, którym ten budynek był obciążony. Sprawa ta ciągnęła się do roku 1937, kiedy to doszło do utworzenia w Starym Sączu Państwowego Gimnazjum Męskiego i Liceum Pedagogicznego pod dyrekcją Ignacego Kwiecińskiego. Pracę tej szkoły przerwała druga wojna światowa. Nauczyciele Liceum Pedagogicznego brali czynny udział w tajnym nauczaniu podczas hitlerowskiej okupacji np. dyr. Ignacy Kwieciński był Przewodniczącym jednej z trzech tajnych komisji egzaminacyjnych z zakresu szkoły średniej ogólnokształcącej, która swym zasięgiem obejmowała Nowy i Stary Sącz, powiat nowosądecki oraz część powiatu limanowskiego. Komisja ta działała najaktywniej a jej siedziba znajdowała się w Starym Sączu, m.in. w prywatnym mieszkaniu Izabeli Molewicz. Budynek szkoły w czasie okupacji był pomieszczeniem dla żołnierzy niemieckich, potem dla jeńców wojennych a na koniec był magazynem zbożowym. Po zakończeniu II wojny światowej pierwsze zarządzenia kierownika Resortu Oświaty w sprawie kształcenia nauczycieli utrzymały przedwojenne licea pedagogiczne i pedagogia, ale - uwzględniając wyjątkowe warunki spowodowane wojną i okupacją - zezwalały radom pedagogicznym na przyjmowanie do liceów pedagogicznych uczniów, którzy we wrześniu 1939 r. uczęszczali do czwartej klasy gimnazjum ogólnokształcącego, a do pedagogiów - uczniów byłych drugich klas liceum ogólnokształcącego. Rady pedagogiczne zostały również upoważnione do przyjmowania do liceów pedagogicznych tych, którzy w tajnym nauczaniu złożyli częściowe egzaminy z zakresu pełnego gimnazjum albo przerobili znaczną część klasy czwartej, a do pedagogiów tych, którzy w tajnym nauczaniu przerobili znaczną część drugiej klasy liceum ogólnokształcącego. Wnet jednak okazało się, że to nie zaspokoi w szerszej mierze katastrofalnego braku sił nauczycielskich. Kierownik Resortu Oświaty wydał więc nowe zarządzenie dotyczące organizacji studiów nauczycielskich w roku szkolnym 1944/45. Zarządzenie to utrzymało dwuletnie pedagogia, skróciło czas nauki w liceach pedagogicznych do dwu lat i poleciło organizować roczne kursy nauczycielskie przy pedagogiach i liceach pedagogicznych, przeznaczone dla kandydatów na nauczycieli posiadających świadectwo dojrzałości.
W roku szkolnym 1947/48 ukształtował się nowy typ zakładu kształcenia nauczycieli szkół powszechnych, który powstał drogą połączenia 2-letniej "podbudowy" z 2-letnim liceum pedagogicznym. Instrukcja o organizacji roku szkolnego 1947/48 w zakresie kształcenia nauczycieli utworzyła 4-letnie liceum pedagogiczne. Do klasy I przyjmowano młodzież w wieku od 14 do 18 lat, po siedmiu klasach szkoły powszechnej lub po klasie wstępnej gimnazjum ogólnokształcącego; do klasy II - uczniów 15 - 19-letnich po VIII klasie szkoły powszechnej lub I (dawnej II) gimnazjalnej, do klasy III - uczniów 16 - 20-letnich po gimnazjum ogólnokształcącym lub zawodowym. l października 1947 r. nastąpiła zmiana na stanowisku dyrektora zakładu, w miejsce I. Kwiecińskiego mianowany został W. Kazior i pełnił tę funkcję do 4 września 1949 r. Od 4 września do 31 grudnia p.o. dyrektorem był Jan Czech. l stycznia 1950 r. obowiązki dyrektora przejął Jan Migacz. Do roku szkolnego 1951/1952 dzięki właściwej polityce dyrekcji ustabilizowana została sytuacja grona pedagogicznego (pozostawali na wyłącznym etacie Liceum Pedagogicznego i Szkoły Ćwiczeń), co przyczyniło się wydatnie do podniesienia poziomu nauczania. Skład grona pedagogicznego w roku szkolnym 1951/1952 przedstawiał się następująco: J. Migacz (dyrektor), L. Harabasz (z-ca dyrektora), Roman Betta (historia), Władysław Betta (zajęcia praktyczne), Tadeusz Czech (śpiew, skrzypce), Józef Dzik (matematyka, fizyka), Stanisław Gacek (język polski), Józef Gawroński (matematyka), Marianna Klocek (biologia), Józef Kwak (matematyka, chemia, fizyka), Anna Kosińska (język polski), Józef Machowski (język rosyjski, przysposobienie wojskowe), Zofia Migacz (język polski), Tadeusz Muter (geografia), Tadeusz Ogorzały (matematyka, fizyka), Tadeusz Śmiałek (wychowanie fizyczne), Helena Szaszkow (pedagogika, psychologia), Michał Sworzeń (rysunki, zajęcia praktyczne), Józefa Rybołowicz (język rosyjski), K. Fijał (wychowanie fizyczne, przysposobienie wojskowe). A oto lista nauczycieli, którzy w Liceum Pedagogicznym pracowali nieco później: Czech Jan (śpiew), Handzel Jan (biologia), Biel Marianna (biologia), Kotarba Danuta (wychowanie fizyczne), Kowalik Józef (fizyka, chemia), Krawczyk Tadeusz (pedagogika, metodyka), Mrówka Kazimiera (język polski), Uryga Zofia (język rosyjski), Porębski Zdzisław (śpiew, chór, skrzypce, orkiestra), Tulenko Helena (język rosyjski), Prusek Maria (język polski, biblioteka), Stefańska Kazimiera (zajęcia praktyczne), Kwiatkowski Kazimierz (geografia), Leśniak Stefania (język rosyjski), Harsdorf Ewa (rysunki), Słowik Adam (geografia), Popiela Anna (pedagogika). Ważne daty w historii Liceum Pedagogicznego:
W maju 1959 r. dyr. J. Migacz zawarł korzystną dziesięcioletnią umowę z Zakładami Przedsiębiorstwa Warzywniczo-Owocowego w Tarnowie. Na jej mocy Zakłady miały wpłacić na konto Komitetu Rodzicielskiego pól miliona złotych, a w zamian za to w budynku liceum organizowano by kolonie dla dzieci pracowników. Również w maju, ale już w 1961 r., powstał Społeczny Komitet Budowy Internatu, w skład którego weszli: przewodniczący MRN R. Lachowski, dyr. J. Migacz, Z. Jaworski, Wł. Jaworski, T. Ogorzały, H. Maurer, J. Koszkul, W. Golonka, J. Mróz, T. Krawczyk, M. Ogorzały, J. Marczyk, M. Waśniewski, T. Ziębowicz i M. Żółkiewski. Budowa nowego internatu została przewidziana w planie na rok 1965. 24 maja tegoż roku odbyła się uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę. Uroczyste otwarcie internatu nastąpiło już 11 grudnia 1966 r. W 1966 roku wstrzymano rekrutację do liceów pedagogicznych i zaczęto kształcić nauczycieli wyłącznie w studiach nauczycielskich i w szkołach wyższych. W związku z tą reformą rok szkolny 1966/1967 rozpoczął się już bez naboru uczniów do klas pierwszych Liceum Pedagogicznego. W roku 1967/68 otwarto na bazie Liceum Pedagogicznego nową szkołę Technikum Chemiczne. Funkcję dyrektora obu szkół pełnił początkowo dyr. J. Migacz. Dopiero l września 1968 r. na stanowisko dyrektora Technikum Chemicznego powołany został Józef Gawroński. Rok szkolny 1969/1970 rozpoczął się ze świadomością, że jest to już ostatni rok istnienia Liceum Pedagogicznego, które w Starym Sączu miało bardzo bogate tradycje. Dnia 22 stycznia 1970 r. w 25 rocznicę wyzwolenia Starego Sącza odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej, wmurowanej w ścianę budynku Liceum Pedagogicznego, ku czci poległych nauczycieli. Tablica ta ufundowana została przez Towarzystwo Miłośników Starego Sącza. 4 czerwca 1970 r. odbyło się ostatnie posiedzenie Rady Pedagogicznej Liceum Pedagogicznego. Posiedzeniu temu przewodniczył jak zwykle długoletni dyrektor zakładu mgr J. Migacz, a uczestniczyli w nim obok czynnych nauczycieli również i nauczyciele emerytowani, a także dyrektor współpracującej z Liceum Pedagogicznym Szkoły Ćwiczeń Wł. Łasiński oraz nauczyciele W. Bettowa, Z. Gawrońska i A. Ziębowiczowa, przedstawiciele Komitetu Rodzicielskiego, Komitetu Opiekuńczego i MRN, z którą aktyw nauczycielski i młodzieżowy ściśle współpracował. Jak już wyżej wspomniałem Technikum Chemiczne rozpoczęło pracę l września 1967 r. W pierwszym roku utworzona została tylko jedna, licząca 45 osób, klasa pierwsza. W skład grona pedagogicznego wchodzili: Roman Betta (historia), Tadeusz Czech (wychowanie muzyczne), Józef Dzik (matematyka), Jan Handzel (chemia), Jan Hejmej (zajęcia warsztatowe), Józef Kwak (chemia, fizyka), Danuta Kotarba (wychowanie fizyczne), Tadeusz Krawczyk (kierownik internatu). Marian Lis (chemia), kpt. J. Machowski (przysposobienie obronne), Jan Migacz (język niemiecki), Stanisław Migacz (rysunek techniczny), Kazimiera Mrówka (język polski), M. Magiel (chemia), Tadeusz Ogorzały (fizyka), Anna Popiela (biblioteka), Zdzisław Porębski (gra na instrumentach), Tadeusz Śmiałek (wychowanie fizyczne). Na etacie nauczyciela technikum był tylko jego dyrektor, pozostałych nauczycieli zatrudniano w niepełnym wymiarze godzin, a wielu z nich pracowało w dalszym ciągu w Liceum Pedagogicznym. W roku szkolnym 1968/1969 istniały już dwie klasy pierwsze i jedna klasa druga.
Ze względu na to, że zarówno kończące swoją pracę Liceum Pedagogiczne, jak i rozpoczynające działanie Technikum Chemiczne mieściły się w jednym budynku, wszelkie imprezy i uroczystości szkolne odbywały się wspólnie, a uczniowie Technikum Chemicznego przejmowali tradycje Liceum Pedagogicznego. Miejsce uczniów Liceum Pedagogicznego zajęli uczniowie pierwszej klasy Liceum Ekonomicznego, które 1 września 1970 roku powstało przy Technikum Chemicznym. Liceum to miało jeden kierunek - wiejski obrót towarowy - i rekrutowało uczniów po dwuletniej ZSR. Nauka trwała trzy lata. Na zdjęciu od lewej: Antoni Rams (ekonomia), Józef Kwak (fizyka, elektrotechnika), Danuta Kotarba (wychowanie fizyczne), Józef Gawroński (matematyka, dyrektor szkoły), Józef Gacek (przedmioty humanistyczne), Kazimiera Mrówka (język polski), Joanna Tracz (język polski). Autor zdjęcia Jan Ruchała l września 1975 r. utworzony został zbiorczy zakład szkolny pod nazwą Zespołu Szkół Zawodowych w Starym Sączu, którego dyrektorem mianowany został dotychczasowy dyrektor Technikum Chemicznego i Liceum Pedagogicznego Józef Gawroński. W skład zespołu weszły: Technikum Chemiczne, Liceum Ekonomiczne i przeniesiona w tym roku z Nowego Sącza Zasadnicza Szkoła Zawodowa kształcąca w zawodzie przetwórstwa owoców i warzyw. Również we wrześniu tego roku powstało Technikum Leśne. Nabór do klas pierwszych odbywał się spośród młodzieży ze Starego Sącza, klasa druga natomiast została przeniesiona z Mojej Woli koło Ostrowa Wielkopolskiego więcej >>> . Dyrektorem Technikum Leśnego był Z. Pigulski. W r. 1976 dyrekcja technikum i jedna klasa zostały przeniesione do Mszany Dolnej, a nowym dyrektorem został mianowany P. Przyboś. W budynku Zespołu Szkół Zawodowych utworzona została filia Technikum Leśnego podległa również dyrektorowi Józefowi Gawrońskiemu. W 1977 r. nastąpiło przeniesienie Technikum Leśnego do budynku ZSZ w Starym Sączu. Technikum to posiadało wspólną z Zespołem Szkół Zawodowych dyrekcję, lecz administracyjnie i budżetowe podlegało Ministerstwu Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Ze względu na wspólną dyrekcję i wspólne z ZSZ pomieszczenia młodzież Technikum Leśnego mimo całkowicie odmiennego profilu nauczania uczestniczyła w życiu młodzieży całego zespołu. W lutym 1976 r. utworzono przy ZSZ następną szkołę, mianowicie Zasadniczą Szkołę Zawodową Dokształcającą, a w latach 1977-1981 do istniejącego Zespołu Szkół Zawodowych włączona została istniejąca od zakończenia wojny Zasadnicza Szkoła Zawodowa CZSP. W 1977 r. przy ZSZ powstało istniejące tylko trzy lata Zaoczne Średnie Studium Zawodowe. 24 kwietnia 1976 r. odbyła się uroczystość nadania Zespołowi Szkół Zawodowych imienia Władysława Orkana. Z tej okazji w budynku szkolnym odsłonięte tablicę pamiątkową oraz przekazano szkole sztandar. Szkoła cały czas poszerza ofertę nauczania. Powstają nowe szkoły w ramach zespołu. 1 września 1981 roku otwarte zostaje Liceum Zawodowe ze specjalnością sprzedawca, magazynier i funkcjonuje do roku 1985. Ponownie otwarte w 1990 ze specjalnością operator procesów technologicznych przemysłu spożywczego istnieje do dzisiaj. W 1985 roku powstaje Liceum Ekonomiczne ze specjalnością finanse i rachunkowość - istnieje do dzisiaj.W 1986 roku nowym dyrektorem szkoły zostaje Marian Kuczaj. Pełni tą funkcję do dnia 03.11 98, kiedy to zostaje wybrany na burmistrza Starego Sącza. Od tego dnia funkcję dyrektora pełni dotychczasowy zastępca Bogumiła Hybel.
W lipcu 2001 roku z funkcji "pełniącej obowiązki dyrektora" zostaje powołana na stanowisko dyrektora i pełni ją do obecnej chwili. W 1991 powstaje Technikum Zawodowe ze specjalnością uzdatnianie wody i oczyszczanie ścieków - przekształcone w Technikum Ochrony Środowiska w 1993. W 1992 roku powstaje Liceum Ogólnokształcące - trwa do dzisiaj. W 1996 powstaje Technikum Ogrodnicze ze specjalnością kształtowanie środowiska - trwa do dzisiaj. W roku 1998 powstają kolejne nowe szkoły: Technikum Technologii Żywienia oraz Licea techniczne o profilach kształtowanie środowiska i chemiczne.
Preparandy; Dwuletnie kursy pedagogiczne dla nauczycieli (mężczyzn i kobiet) powołane dożycia w 1855 roku przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Przetrwały do czasu powstania Seminariów Nauczycielskich. Reforma jędrzejowiczowska; Od ministra Janusza Jędrzejowicza, głównego twórcy ustawy. Ustawa O ustroju szkolnictwa dokonała poważnej przebudowy całego systemu szkolnego. Programy szkół powszechnych rozbito na trzy szczeble, którym odpowiadały trzy stopnie organizacyjne szkół. Szczebel pierwszy obejmował elementarny zakres wykształcenia ogólnego, drugi był rozszerzeniem i pogłębieniem pierwszego, trzeci zaś przysposabiał nadto młodzież do życia społeczno-obywatelskiego i gospodarczego. Nauka w każdej szkole powszechnej trwała lat siedem, ale szkoła I stopnia, która realizowała pierwszy szczebel programowy z najważniejszymi składnikami szczebla drugiego i trzeciego, miała 2-letnią klasę III i 3-letnią klasę IV. Szkoła II stopnia, realizująca drugi szczebel programowy z najważniejszymi składnikami szczebla trzeciego, miała dwuletnią klasę VI. Jedynie szkoła III stopnia o programie trzeciego szczebla miała 7 klas jednorocznych. W statucie publicznych szkół powszechnych z 1933 r. postanowiono, że szkoła I stopnia ma jednego nauczyciela, jeśli liczba uczniów nie przekracza 60 lub dwóch nauczycieli przy liczbie od 61 do 120 uczniów. W szkole II stopnia uczy trzech nauczycieli przy liczbie od 121 do 160 uczniów lub czterech, jeśli liczba uczniów wynosi od 161 do 210. Szkoła III stopnia liczy co najmniej 211 uczniów i pięciu nauczycieli. Na okres przejściowy dopuszczono jednak - z powodu trudnych warunków spowodowanych kryzysem ekonomicznym - znaczne podniesienie tych norm: w szkołach I stopnia o jednym nauczycielu - do 80 uczniów, a o dwóch nauczycielach - do 140; w szkołach II stopnia o trzech nauczycielach - do 180, o czterech zaś - do 230; szkoły III stopnia miały przy pięciu nauczycielach do 280 uczniów, a przy sześciu - do 330. Ustawa wprowadziła obowiązkowe dokształcanie ogólne i zawodowe całej młodzieży do lat 18, która wypełniła obowiązek szkolny i nie uczęszczała do żadnej szkoły. Dokształcanie to miało być realizowane stopniowo, w miarę możliwości finansowych, w szkołach i na kursach dokształcających. Dodajmy od razu, że obowiązek ten nie był wykonywany i chociaż teoretycznie baza rekrutacyjna do szkół dokształcających uległa poważnemu rozszerzeniu (młodzież pracująca i nie pracująca), to w praktyce liczba młodzieży objętej dokształcaniem - zamiast wzrosnąć - spadła ze 115 tys. w 1931 r. do 87 tys. w 1934 r. W miejsce dawnego 8-letniego gimnazjum ogólnokształcącego wprowadzono 6-letnią szkołę średnią ogólnokształcącą podzieloną na 4-letnie gimnazjum jednolite pod względem programowym i dwuletnie liceum programowo zróżnicowane na wydziały (klasyczny, humanistyczny, matematyczno-fizyczny i przyrodniczy), których podstawę dydaktyczną stanowiły odpowiednio dobrane grupy przedmiotów. Do I klasy gimnazjum . przyjmowano, na podstawie egzaminów wstępnych, kandydatów, którzy ukończyli drugi szczebel programowy szkoły powszechnej III lub II stopnia, a do liceum - absolwentów gimnazjum, na podstawie świadectw. Szkolnictwo zawodowe obejmowało według ustawy szkoły dokształcające, szkoły typu zasadniczego oraz szkoły przysposobienia zawodowego. Szkoły dokształcające zawodowe przyjmowały młodzież pracującą, podlegającą obowiązkowi dokształcania. Program tych szkół, rozłożony na 3 lata, opierał się na pierwszym i drugim szczeblu programowym szkoły powszechnej. Szkoły zawodowe typu zasadniczego dzieliły się na szkoły stopnia niższego, gimnazjalnego i licealnego. Szkoły niższe, o charakterze praktycznym, oparto na pierwszym szczeblu programowym szkoły powszechnej, a nauka w nich trwała 2 lub 3 lata. Gimnazja zawodowe dawały, obok praktycznego, również przygotowanie teoretyczne i wykształcenie ogólne. Program tych szkół opierał się na drugim szczeblu programowym szkoły powszechnej, a nauka w nich trwała od 2 do 4 lat. Licea zawodowe wyposażały uczniów w głębsze wykształcenie teoretyczne i ogólne. Program ich był oparty na programie gimnazjum ogólnokształcącego, a nauka trwała 2-3 lata. Poza tym uwzględniono w ustawie
szkoły mistrzów i nadzorów, szkoły przysposobienia zawodowego dla absolwentów szkół ogólnokształcących różnych stopni, zawodowe kursy specjalistyczne oraz ogólnokształcące kursy uzupełniające dla absolwentów szkół zawodowych niższych stopni, pragnących przejść do szkół zawodowych wyższych stopni, tj. ze szkoły niższej do gimnazjum czy też z gimnazjum do liceum.
Powrót do tekstu Pedagogium;
Wśród przedmiotów pedagogicznych znajdujemy psychologię pedagogiczną, historię wychowania, pedagogikę ogólną, higienę, wybrane zagadnienia z etyki oraz socjologii. Wśród przedmiotów artystyczno-technicznych - rysunki, roboty ręczne, śpiew i ćwiczenia cielesne. ,,Przedmiot naukowy" obejmował jedną spośród czterech grup:
Programy poszczególnych przedmiotów były opracowywane przez pedagogium, opiniowane przez kuratorium i akceptowane przez Ministerstwo Oświaty. Przy opracowywaniu programów dobierano materiał przede wszystkim ze stanowiska potrzeb szkoły powszechnej oraz ze stanowiska nauczyciela w szkole i w środowisku, a więc z punktu widzenia jego przyszłej działalności szkolnej i społeczno-oświatowej. Powrót do tekstu Liceum pedagogiczne; Opracowane na podstawie książek: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Szkoła w Starym Sączu posiadała dobrze zaopatrzoną pracownię biologiczną i fizyczną. Wśród uczniów działały kółka zainteresowań: biologiczne, pedagogiczne, muzyczne, polonistyczne, dramatyczne. Istniał także hufiec szkolny oraz drużyna harcerska. Założycielem jej i pierwszym drużynowym był student UJ Marian Mikuta. Działały także chór i orkiestra. W roku 1932/33 wprowadzono naukę narzecza łemkowskiego, aby kształcić kadry nauczycielskie dla terenów zamieszkanych przez Łemków. Nauczycielem tego przedmiotu był Metody Trohanowski, znany łemkowski działacz polityczny i oświatowy, nauczyciel z Krynicy Wsi. Należy jeszcze wspomnieć o jeszcza jednym profesorze księdzu Michale Przywarze. Był on prefektem szkół średnich (czyli dzisiejszym nauczycielem religii) bardzo lubianym i cenionym przez młodzież. Aby uczcić jego pamięć na klatce schodowej w budynku szkoły została wmurowana tablica pamiątkowa. Oto treść tablicy:
Strona powstała we wrześniu 2001 r. |